Griekse kazen: meer dan alleen feta

Griekenland heeft het hoogste kaasverbruik per persoon van Europa, en dat zie je terug in de variatie. Doordat het landschap bergachtig en droog is, wordt er veel meer met schapen- en geitenmelk gewerkt dan met koemelk. Naast de bekende pekelkaas kent het land harde bergkazen, kazen die je in de pan bakt en zachte wei-kazen die eerder in een dessert dan op brood belanden.

Bekendste kazenFeta, graviera, kefalotyri, kasseri, manouri, mizithra
MelksoortenVooral schaap en geit, soms aangevuld met koemelk
TypischPekelkazen en kazen gemaakt van wei
Beschermde namenFeta, Graviera Kritis, Kasseri, Ladotyri Mytilinis
RijpingVan vers tot ongeveer twaalf maanden

Feta en de pekelkazen

Feta is een beschermde naam en mag alleen zo heten als hij in vastgelegde delen van Griekenland is gemaakt van schapenmelk, eventueel aangevuld met maximaal dertig procent geitenmelk. De kaas rijpt in blokken in pekel, wat hem zout, friszuur en kruimelig maakt. Kaas van koemelk in een vergelijkbare stijl heet officieel geen feta.

Naast feta zijn er andere pekelkazen die minder bekend zijn. Telemes lijkt sterk op feta maar wordt vaker met koemelk gemaakt. Katiki uit Domokos is juist zacht en smeerbaar, met een frisse, licht zure smaak die goed werkt als dip.

Graviera en de harde bergkazen

Graviera is qua volume de tweede kaas van het land en is geïnspireerd op de Zwitserse bergkaastraditie. De versie van Kreta wordt van schapenmelk gemaakt en rijpt minstens vijf maanden, wat een vast deeg oplevert met een nootachtige, licht zoete smaak. Ook Naxos en Amfilochia hebben hun eigen beschermde graviera.

Kefalotyri is harder en veel zouter, met een korrelige structuur en kleine gaatjes. Hij wordt vaak geraspt over pasta of ovenschotels gebruikt. Kefalograviera zit qua smaak tussen beide in en is de klassieke keuze voor gebakken kaas.

Kazen die je bakt

Saganaki is een gerecht waarbij een plak kaas in een pannetje wordt gebakken tot hij van buiten korstig is en van binnen zacht. Daarvoor gebruik je kazen met een laag vochtgehalte en een hoog smeltpunt, zoals kefalograviera, graviera of kefalotyri. Ze zakken dan niet uit elkaar in de pan.

Kasseri is een pasta filata kaas van schapenmelk, soms met geitenmelk, met een soepel en elastisch deeg. Hij is milder dan de harde kazen en smelt juist wel goed, waardoor hij vaak in tosti's, ovenschotels en op vlees wordt gebruikt.

Griekse kaas proberen

Bekijk het aanbod Griekse kazen en ontdek wat er naast feta nog meer te proeven valt.

Bekijk Griekse kazen

Wei-kazen: manouri, mizithra en anthotyros

Na het maken van harde kaas blijft er wei over, en daar wordt in Griekenland nog een tweede kaas van gemaakt. Mizithra is de eenvoudigste vorm: vers, zacht en licht zoet. Laat je hem drogen en zouten, dan ontstaat de harde xinomizithra die je kunt raspen.

Manouri is de rijkere neef, waarbij room aan de wei wordt toegevoegd. Het resultaat is een witte, romige kaas met weinig zout die vaak met honing en noten als dessert wordt gegeten. Anthotyros zit daartussenin en wordt zowel vers als gedroogd verkocht.

Griekse kaas in de keuken

De meeste Griekse kazen zijn zout, dus houd daar rekening mee bij het kruiden van een gerecht. Bij een salade voeg je pas zout toe nadat je de kaas hebt geproefd. Wil je een blok feta minder zout maken, laat hem dan een half uur in koud water of melk liggen.

Voor een kaasplank combineer je een stuk schapenkaas met een romige wei-kaas en wat harde graviera. Geef er honing, olijven, verse vijgen of paprikapasta bij. Doordat veel Griekse kazen ook van geitenkaas zijn gemaakt, herken je vaak die typische frisse, licht scherpe toets.

Veelgestelde vragen

Waarom mag niet elke witte pekelkaas feta heten?
Feta heeft sinds 2002 een beschermde oorsprongsbenaming in de Europese Unie. De kaas moet uit vastgelegde Griekse gebieden komen en van schapenmelk gemaakt zijn, met hooguit dertig procent geitenmelk. Kazen van koemelk of uit andere landen mogen alleen als witte kaas of onder een eigen merknaam verkocht worden.
Waarom wordt feta in pekel bewaard?
De pekel voorkomt bederf en houdt de kaas vochtig, wat in een warm klimaat van oudsher belangrijk was. Daarnaast blijft de zuurgraad stabiel, waardoor de kaas maanden goed blijft. Bewaar een aangesneden blok daarom in zijn eigen pekel of in licht gezouten water.
Welke Griekse kaas kun je bakken zonder dat hij smelt?
Kefalograviera, graviera en kefalotyri houden hun vorm in de pan. Ze bevatten weinig vocht en hun eiwitstructuur is stevig genoeg om te bruinen zonder uit te lopen. Bak ze kort en heet, eventueel met een dun laagje bloem.
Is Griekse kaas altijd van schapenmelk?
Nee, maar schapenmelk is wel dominant. Veel kazen zijn een mengsel van schapen- en geitenmelk, en sommige industriële varianten bevatten koemelk. Op het etiket staat de melksoort vermeld, wat vooral bij feta bepalend is voor de naam.
Wat is het verschil tussen manouri en mizithra?
Beide worden van wei gemaakt, maar aan manouri wordt room toegevoegd. Daardoor is manouri vetter, romiger en minder korrelig. Mizithra is lichter en wordt zowel vers gegeten als gedroogd en geraspt gebruikt.
Hoe lang blijft feta goed na openen?
In pekel bewaard blijft feta enkele weken goed in de koelkast. Zonder pekel droogt hij snel uit en wordt hij scherper. Maak zelf pekel door ongeveer een eetlepel zout per kop water op te lossen als de originele vloeistof op is.
Kun je Griekse kaas invriezen?
Harde kazen zoals kefalotyri kun je geraspt invriezen zonder groot kwaliteitsverlies. Feta en verse wei-kazen worden na ontdooien korrelig en waterig, omdat het vocht de structuur breekt. Die kun je beter vers gebruiken.