Kaas met koffie klinkt als een gimmick, maar de combinatie heeft een logische basis. Geroosterde koffie en gerijpte kaas delen dezelfde geroosterde en karamelachtige aromastoffen, die tijdens roosteren en rijpen langs vergelijkbare wegen ontstaan. Je komt de combinatie tegen als koffiekaas met gemalen bonen in de massa of in de korst, en als klassieke combinatie op tafel. Hieronder lees je hoe beide werken.

Waarom koffie en kaas op elkaar aansluiten

Bij het roosteren van koffiebonen ontstaan honderden aromastoffen, waaronder de karamel-, cacao- en notentonen die je in een goede espresso herkent. Bij het rijpen van kaas breken eiwitten en vetten af tot verbindingen die deels in dezelfde richting wijzen: nootachtig, boterig en licht zoet.

Die overlap verklaart waarom een oude kaas naast een kop koffie zelden vloekt. Het zoutgehalte van de kaas dempt bovendien de bitterheid van de koffie, terwijl de koffie het vet in de mond opruimt. Precies dat effect proberen makers van koffiekaas in een enkel product te vangen.

Hoe koffiekaas wordt gemaakt

De eenvoudigste methode is gemalen koffie door de wrongel mengen, net zoals dat met kruidnagel, komijn of fenegriek gebeurt. De koffie geeft donkere spikkels en een geroosterde toon af, maar levert nauwelijks bitterheid omdat er niet wordt geëxtraheerd met heet water.

Een tweede route loopt via de korst. De kaas wordt tijdens de rijping ingesmeerd of ingerold met koffiedik, soms gemengd met olie of was. Het aroma trekt dan van buiten naar binnen, waardoor de rand donkerder en intenser smaakt dan de kern. Deze aanpak lijkt op wat gebeurt bij wijnkaas, waar druivenpulp dezelfde rol speelt.

Nederlandse makers werken meestal met een basis in de stijl van goudse kaas, terwijl Italiaanse versies eerder uitgaan van een jonge, vochtige kaas. Het resultaat verschilt daardoor sterk: van droog en geroosterd tot romig met een cacaotoon.

Hoe koffiekaas smaakt

Verwacht geen kop koffie in kaasvorm. De koffietoon zit in de achtergrond en komt vooral in de afdronk naar voren, als een geroosterde, licht bittere nasmaak. De kaas zelf blijft dominant en bepaalt of het geheel mild of pittig uitpakt.

Bij korstversies is het verschil tussen rand en kern het interessantst. Proef eerst een stukje uit het midden en daarna een stukje met de donkere rand erbij. Zo hoor je waar de rijping en de koffie elkaar ontmoeten.

Serveren op de kaasplank

Koffiekaas is een goede afsluiter, ook omdat hij een brug slaat naar het dessert. Zet er donkere chocolade, gedroogde vijgen of geroosterde hazelnoten bij, en houd het brood neutraal. Zoete jam werkt minder goed: die duwt de koffietoon naar de achtergrond.

Snijd de kaas in dunne plakken zodat de donkere rand zichtbaar blijft. Op een kaasplank zet je hem aan het einde van de rij, na de pittige soorten, omdat de geroosterde smaak alles wat erna komt overstemt.

Koffie en kaas samen op tafel

Je hoeft geen koffiekaas te kopen om de combinatie te proberen. Een gerijpte harde kaas naast een espresso werkt uitstekend, en in Italië is dat een gewone afsluiter van een maaltijd. Kies een koffie met weinig zuur en een stevige body, want een lichtgebrande, fruitige koffie botst met zout.

Bij zachte, romige kazen past eerder een cappuccino of een koffie met melk, omdat de melk het vet van de kaas spiegelt. Bij een pittige blauwader werkt sterke espresso met een klontje suiker verrassend goed. Experimenteer met kleine hoeveelheden voordat je een hele plank samenstelt.

Bewaren

De koffiegeur trekt over op andere producten, dus bewaar koffiekaas in kaaspapier in een aparte gesloten doos. Zet hem niet naast boter of room, want die nemen het aroma binnen een dag over.

Laat de kaas voor het serveren op temperatuur komen. Koud proef je het geroosterde aroma nauwelijks, terwijl het bij kamertemperatuur juist de afdronk draagt. Een half uur is meestal genoeg.

Veelgestelde vragen